Płynność w tradingu kryptowalutowym

Płynność: definicja w tradingu

Płynność oznacza efektywność lub łatwość, z jaką aktywo lub walor można wymienić i zamienić na gotówkę bez wpływu na jego cenę. Teoretycznie najbardziej płynnym aktywem ze wszystkich jest sama gotówka. To powiedziawszy, biorąc pod uwagę ograniczenia w wydawaniu, a nawet posiadaniu banknotów, być może to się w przyszłości zmieni! I dlaczego najbardziej płynnymi aktywami nie mogłyby pewnego dnia stać się na przykład zdecentralizowane kryptowaluty?! Aby analizować płynność na rynkach, polecam przede wszystkim Coinalyze w pierwszej kolejności, a następnie TradingView, żeby uzupełnić Twoją analizę techniczną!

Płynność: kluczowe pojęcie w tradingu!

Innymi słowy, płynność opisuje stopień, w jakim aktywo może zostać szybko kupione lub sprzedane na rynku po cenie odzwierciedlającej jego wartość wewnętrzną. Banknoty (gotówka) są powszechnie uznawane za najbardziej płynne aktywo, ponieważ można je szybko i łatwo zamienić na inne aktywa. Aktywa materialne, takie jak nieruchomości, dzieła sztuki czy przedmioty kolekcjonerskie, są wszystkie stosunkowo niepłynne. Inne aktywa finansowe, od akcji po udziały w spółkach, znajdują się na różnych poziomach skali — od najmniejszej do największej płynności.

Na przykład, jeśli ktoś chce kupić telewizor za 500 €, gotówka jest aktywem, którego najłatwiej użyć, aby go zdobyć. Jeśli ta osoba nie ma gotówki, ale ma kolekcję rzadkich znaczków wycenioną na 500 €, mało prawdopodobne jest, że znajdzie kogoś, kto zgodzi się wymienić jej kolekcję na telewizor. Będzie musiała raczej sprzedać swoją kolekcję i użyć uzyskanych pieniędzy na zakup telewizora. Może to być do przyjęcia, jeśli osoba ta może poczekać z zakupem miesiące lub lata, ale może stanowić problem, jeśli ma do dyspozycji tylko kilka dni. Może być zmuszona sprzedać znaczki po obniżonej cenie, zamiast czekać na kupca gotowego zapłacić pełną wartość. Rzadkie znaczki są przykładem aktywa niepłynnego.

Płynność: dwie definicje w finansach.

Uważaj, żeby nie pomylić płynności rynku z płynnością przedsiębiorstwa

1. Płynność rynku

Płynność rynku oznacza stopień, w jakim dany rynek — na przykład rynek giełdowy danego kraju czy rynek nieruchomości danego miasta — pozwala kupować i sprzedawać aktywa po stabilnych i przejrzystych cenach. W powyższym przykładzie rynek wymiany telewizorów na rzadkie znaczki jest tak niepłynny, że w praktyce nie istnieje.

Rynek giełdowy natomiast charakteryzuje się dużo większą płynnością. Jeśli giełda ma wysoki wolumen obrotu, który nie jest zdominowany przez sprzedaż, cena, jaką kupujący oferuje za akcję (kurs kupna), i cena, jaką sprzedający jest gotów zaakceptować (kurs sprzedaży), będą dość zbliżone.

Inwestorzy nie będą więc musieli rezygnować z niezrealizowanych zysków na rzecz szybkiej sprzedaży. Gdy różnica między kursem kupna a kursem sprzedaży się zawęża, rynek jest bardziej płynny; gdy rośnie, rynek staje się przeciwnie — mniej płynny. Rynki nieruchomości są zwykle dużo mniej płynne niż rynki giełdowe. Płynność rynków innych aktywów, takich jak instrumenty pochodne, kontrakty, waluty czy surowce, często zależy od ich wielkości i liczby otwartych giełd, na których można nimi handlować.

2. Płynność księgowa

Płynność księgowa mierzy łatwość, z jaką osoba lub przedsiębiorstwo może wywiązać się ze swoich zobowiązań finansowych za pomocą posiadanych aktywów płynnych, czyli zdolność do spłaty długów w terminie ich wymagalności.

W powyższym przykładzie aktywa kolekcjonera rzadkich znaczków są stosunkowo niepłynne i w razie trudności prawdopodobnie nie byłyby warte swojej pełnej wartości 500 € . W kontekście inwestycyjnym ocena płynności księgowej polega na porównaniu aktywów płynnych ze zobowiązaniami bieżącymi, czyli zobowiązaniami finansowymi, których termin wymagalności przypada w ciągu roku.

Istnieje pewna liczba wskaźników mierzących płynność księgową, które różnią się rygorem, z jakim definiują „aktywa płynne”. Analitycy i inwestorzy wykorzystują je do identyfikowania przedsiębiorstw dysponujących znaczącą płynnością.

Pomiar płynności

Analitycy finansowi badają zdolność przedsiębiorstwa do wykorzystania swoich aktywów płynnych w celu pokrycia zobowiązań krótkoterminowych. Ogólnie rzecz biorąc, przy stosowaniu tych wzorów pożądany jest wskaźnik wyższy niż jeden.

Wskaźnik płynności szybkiej jest najbardziej wymagającym ze wskaźników płynności. Wykluczając należności od klientów oraz zapasy i inne aktywa obrotowe, definiuje on aktywa płynne ściśle jako środki pieniężne lub ich ekwiwalenty.

Pod względem inwestycji akcje jako kategoria należą do najbardziej płynnych aktywów. Ale nie wszystkie akcje są sobie równe pod względem płynności. Niektóre akcje są przedmiotem bardziej aktywnego obrotu na rynkach giełdowych niż inne, co oznacza, że istnieje dla nich większy rynek. Innymi słowy, wzbudzają większe i bardziej stałe zainteresowanie ze strony traderów i inwestorów. Te płynne akcje można zwykle rozpoznać po ich dziennym wolumenie, który może sięgać milionów, a nawet setek milionów akcji.

Rola płynności: ułatwianie wymiany

Jeśli rynki nie są płynne, sprzedaż lub zamiana aktywów czy walorów na gotówkę staje się trudna. Możesz na przykład posiadać bardzo rzadką i cenną pamiątkę rodzinną, wycenioną na 200 000 €. Jeśli jednak nie ma dla niej rynku (czyli kupujących), nie ma to żadnego znaczenia, ponieważ nikt nie zapłaci kwoty zbliżonej do jej szacowanej wartości – jest bardzo mało płynna. Może się nawet okazać konieczne zwrócenie się do domu aukcyjnego, żeby pełnił rolę pośrednika i szukał potencjalnie zainteresowanych stron, co zajmie czas i wygeneruje koszty.

Aktywa płynne natomiast można łatwo i szybko sprzedać po pełnej wartości i przy niskich kosztach. Przedsiębiorstwa muszą też posiadać wystarczającą ilość aktywów płynnych, aby pokryć swoje zobowiązania krótkoterminowe, takie jak faktury czy wynagrodzenia, pod groźbą stanięcia w obliczu kryzysu płynności, który mógłby doprowadzić do bankructwa.

Najbardziej płynne aktywa i walory

Gotówka jest najbardziej płynnym aktywem, a zaraz za nią plasują się ekwiwalenty środków pieniężnych, czyli rynki pieniężne, certyfikaty depozytowe lub lokaty terminowe. Zbywalne papiery wartościowe, takie jak akcje i obligacje notowane na giełdzie, są często bardzo płynne i można je szybko sprzedać za pośrednictwem brokera. Złote monety i niektóre przedmioty kolekcjonerskie również można łatwo zamienić na gotówkę.

Najmniej płynne aktywa i walory?

Papiery wartościowe notowane na rynku pozagiełdowym (OTC = over the counter), takie jak niektóre złożone instrumenty pochodne, są często dość mało płynne. Dla osób prywatnych dom, nieruchomość na zasadzie multiwłasności czy samochód są nieco niepłynne, ponieważ znalezienie kupca zajmuje kilka tygodni, a nawet miesięcy, a sfinalizowanie transakcji i otrzymanie zapłaty — kolejne tygodnie. Ponadto opłaty pośrednictwa bywają dość wysokie (na przykład średnio 5 do 7% dla agenta nieruchomości).

Niektóre akcje bardziej płynne niż inne?

Najbardziej płynne akcje to zwykle te, które wzbudzają duże zainteresowanie różnych uczestników rynku i których dzienny wolumen transakcji jest wysoki. Te akcje przyciągają też większą liczbę animatorów rynku (ang. market maker), utrzymujących węższy spread dwustronny. Niepłynne akcje charakteryzują się większymi różnicami między kursem kupna a sprzedaży oraz mniejszą głębokością rynku. Te spółki bywają zwykle mniej znane, mają niższy wolumen transakcji, a często też niższą wartość rynkową i zmienność. Tak więc akcja dużego banku międzynarodowego będzie zwykle bardziej płynna niż akcja małego banku regionalnego.

Płynność: co oznacza na rynkach krypto?

Jak właśnie widzieliśmy, płynność opisuje stan aktywa z punktu widzenia łatwości, z jaką można je kupić lub sprzedać. Rynek jest więc uznawany za płynny, jeśli umożliwia wymianę po stabilnych cenach. Ostatecznie chodzi o miarę liczby obecnych i potencjalnych kupujących oraz sprzedających na danym rynku. Zwykle bardziej płynne rynki charakteryzują się wyższymi wolumenami obrotu, ale sam wolumen niekoniecznie oznacza obecność wystarczającej płynności.

Ważniejsza niż sam wymieniany wolumen jest gotowość uczestników do kupowania i sprzedawania po uzgodnionej cenie, która nie sprawia, że druga strona ponosi istotną stratę w samej transakcji. Innymi słowy, kupujący nie musi płacić dużo powyżej tego, co uważa za cenę uczciwą, a sprzedający nie musi sprzedawać dużo poniżej tego, co uważa za cenę najbardziej sprawiedliwą.

Dla tradera kryptowalut płynność tego konkretnego rynku jest równie ważna jak w przypadku innych rynków.

Jedno z najważniejszych pytań, jakie każdy trader powinien sobie zadać, zanim zacznie działać, brzmi: „Czy ktoś jest dostępny lub gotów wziąć na siebie drugą stronę transakcji?”. Innymi słowy: „Czy rynek, na którym chcę teraz tradować, jest wystarczająco płynny?” albo jeszcze „Czy istnieje ryzyko, że moje zlecenia nie zostaną zrealizowane z powodu braku płynności?”

Tak więc dla każdej inwestycji jednym z najważniejszych aspektów jest zdolność do efektywnego kupowania lub sprzedawania danego aktywa wtedy, gdy inwestor tego chce. Bo w końcu po co osiągać zyski, jeśli sprzedający nie jest w stanie ich zrealizować? Płynność aktywa w dużej mierze zadecyduje, czy i w jakim stopniu ostrożny inwestor zajmie pozycję w danej inwestycji – a to dotyczy też bitcoina i innych kryptowalut.

Płynność kryptowalut oznacza łatwość, z jaką waluta cyfrowa lub token może zostać zamieniony na inne aktywo cyfrowe lub gotówkę bez wpływu na cenę, i odwrotnie. Ponieważ płynność jest miarą zewnętrznego popytu i podaży na dane aktywo, głęboki rynek z obfitą płynnością jest oznaką zdrowego rynku. Ponadto, im większa dostępna płynność danej kryptowaluty lub aktywa cyfrowego, przy pozostałych czynnikach niezmiennych, tym stabilniejsze i mniej zmienne powinno być to aktywo.

Innymi słowy, płynny rynek kryptowalut istnieje, gdy ktoś jest gotów kupić w chwili, gdy Ty chcesz sprzedać; i odwrotnie. Oznacza to, że możesz kupić dane aktywo cyfrowe w dowolnej ilości, skorzystać z okazji handlowej albo, w najgorszym razie, ograniczyć swoje straty, jeśli wartość aktywa spadnie poniżej Twoich kosztów, a wszystko to bez gwałtownego poruszenia rynkiem.

Zalety płynnego rynku krypto

• Łatwość, z jaką token cyfrowy można zamienić na aktywo cyfrowe lub gotówkę bez wpływu na jego cenę, nazywana jest płynnością kryptowalut.
• Płynność kryptowalut zmniejsza ryzyko inwestycyjne i, co ważniejsze, ułatwia opracowanie strategii wyjścia, ułatwiając sprzedaż Twoich zasobów.
• Płynność kryptowalut pozwala stabilizować ceny i ograniczać zmienność, jednocześnie ułatwiając analizę aktywności traderów.

Znaczenie płynności w kryptowalutach

Jak każdy rynek, rynek kryptowalut zależy od płynności. Płynność kryptowalut zmniejsza ryzyko inwestycyjne i, co ważniejsze, pomaga określić Twoją strategię wyjścia, ułatwiając sprzedaż Twojego kapitału. Dlatego jako traderzy krypto powinniśmy stawiać na płynne rynki kryptowalut.

1. Płynność kryptowalut utrudnia manipulację cenami

Płynność kryptowalut sprawia, że są mniej podatne na manipulacje rynkowe ze strony nieuczciwych uczestników lub grup uczestników rynku.

Jako powstająca technologia kryptowaluty nie mają obecnie wyznaczonej z góry ścieżki; są słabiej regulowane i przyciągają wielu mało skrupulatnych ludzi, którzy chcą manipulować rynkiem na swoją korzyść. Jeśli weźmiemy pod uwagę płynne aktywo cyfrowe z dużym wolumenem, takie jak Bitcoin, kontrolowanie zachowania ceny na tym rynku staje się trudne dla pojedynczego uczestnika rynku czy nawet grupy uczestników.

2. Im bardziej płynna kryptowaluta, tym większa stabilność cen i mniejsza zmienność.

Płynny rynek jest uznawany za bardziej stabilny i mniej zmienny, ponieważ prężny rynek ze znaczną aktywnością handlową ma tendencję do równoważenia sił sprzedających i kupujących.

W związku z tym, za każdym razem, gdy sprzedajesz lub kupujesz, zawsze znajdą się uczestnicy rynku gotowi zrobić coś przeciwnego. Na bardzo płynnych rynkach można otwierać i zamykać pozycje przy niewielkim poślizgu cenowym czy wahaniach ceny.

3. Płynność kryptowalut pozwala nam lepiej analizować zachowania innych traderów.

Płynność kryptowalut jest również określana przez liczbę zainteresowanych kupujących i sprzedających. Zwiększony udział w rynku oznacza wzrost płynności, co może być sygnałem zmiany, a nawet odwrócenia rynku.

Większa liczba zleceń sprzedaży i kupna zmniejsza zmienność i daje nam całościowy obraz obecnych sił rynkowych, a także może pomóc w tworzeniu dokładniejszych i bardziej wiarygodnych danych technicznych. Dzięki temu jesteśmy w stanie lepiej analizować rynek, sporządzać trafne prognozy i podejmować świadome decyzje.

4. Ewolucja płynności kryptowalut

Rynki terminowe („futures”) pojawiły się dla najważniejszych kryptowalut, zwłaszcza dla bitcoina i Ethereum. Rynki „Futures” pozwalają inwestorom negocjować kontrakty, czyli umowy na kupno lub sprzedaż kryptowalut w z góry ustalonym terminie w przyszłości, w sposób łatwy i przejrzysty.

Pozwalają inwestorom nie tylko kupować i posiadać przyszłą wierzytelność na aktywie takim jak bitcoin, ale też sprzedawać BTC na krótko za pomocą kontraktów terminowych, co oznacza, że można shortować (sprzedawać na krótko) bitcoina, go nie posiadając. Animatorzy rynku (Market Makerzy) tych kontraktów Futures muszą zarządzać własnym ryzykiem, dostarczając płynność w kryptowalutach, co wzmacnia ogólną płynność rynku.

Mierzenie płynności kryptowalut

Płynność, w przeciwieństwie do innych wskaźników analizy handlowej, nie ma stałej wartości. W związku z tym trudno jest obliczyć dokładną płynność giełdy czy rynku. Istnieją jednak wskaźniki, które można wykorzystać do mierzenia płynności na rynku kryptowalut: spread, wolumen obrotu, wielkość rynku.

1. Różnica między podażą a popytem: spread

Różnica między najwyższą ceną kupna (bid) a najniższą ceną sprzedaży (ask) w księdze zleceń jest znana pod nazwą spread. Im mniejsza różnica, tym dana kryptowaluta jest uważana za bardziej płynną.

Jeśli rynek danego aktywa cyfrowego nie jest płynny, inwestorzy i spekulanci spodziewają się większej różnicy między kursem kupna a sprzedaży, co podnosi koszt transakcji na tym aktywie cyfrowym.

2. Wolumen obrotu

Wolumen transakcji to ważny czynnik przy określaniu płynności rynku kryptowalut. Chodzi o całkowitą kwotę aktywów cyfrowych wymienionych na giełdzie kryptowalut w danym okresie.

Ten wskaźnik wpływa na kierunek i zachowanie uczestników rynku. Wyższa wartość obrotu wskazuje na większą aktywność handlową (kupno i sprzedaż), co oznacza większą płynność i wyższą efektywność rynku. Niższy wolumen obrotu oznacza mniejszą aktywność i słabą płynność.

3. Wielkość rynku Crypto

Wielkość rynku , na którym działasz jako trader, również trzeba brać pod uwagę. Zazwyczaj im większy rynek, tym większa płynność. Trzeba jednak uwzględnić też bag holderów (osoby gromadzące tokeny). Rzeczywiście, jeśli większość tokenów w obiegu znajduje się w rękach kilku wielorybów (dużych posiadaczy), a ci zdecydują się wejść na rynek bez zachowania ostrożności, mogą wystąpić duże wahania cen, co może wpłynąć na bieżącą płynność.

Wielkość rynku kryptowalut z biegiem lat nabiera coraz większego znaczenia. Rzeczywiście, łączna wartość rynkowa wszystkich kryptowalut przekroczyła próg 1000 miliardów dolarów po raz pierwszy od początku listopada, według CoinGecko, osiągając 1020 miliardów dolarów.

Pule płynności i Order Blocks

1. Pule płynności: jak je rozpoznać?

Można łatwo rozpoznać pule płynności dzięki koncepcji bloków zleceń, bardziej znanych pod nazwą Order Blocks (OB), opracowanej przez ICT. Te OB odpowiadają strefom cenowym, w których widać zgrupowanie mniej lub bardziej znaczących zleceń sprzedaży lub kupna, złożonych przez różnych uczestników rynku, o wolumenie wystarczającym, by tymczasowo odwrócić rynek. Order Blocks można w bardzo wizualny sposób przedstawić na wykresie jako strefy podaży i popytu. Ponadto pozwalają wyznaczyć precyzyjne punkty wejścia oraz łatwe do określenia punkty unieważnienia (por kurs o stop lossie). Zasadniczo pule płynności, czyli Order Blocks, to strefy, w których cena stanowi duże zainteresowanie dla spostrzegawczych traderów. W obrębie Order Blocka ci, którzy wstrzykują płynność, robią to zgodnie z zaplanowaną strategią realizacji zysków w średnim lub długim terminie, dlatego reakcje przy kontakcie z tymi strefami są szczególnie mocne.

2. Jak wyznaczyć Order Blocks na wykresie?

Aby to zrobić, zapraszam Cię już teraz do rozdziału poświęconego Order Blocks w moim kursie Price Action.

Fair Value Gap i świeca zakresu płynności

Fair Value Gap: definicja

Fair Value Gap (FVG) to część Smart Money Concepts opracowanych przez ICT. Znany jest też pod nazwą Imbalance, inefficiencies, czy jeszcze Liquidity Void (luki płynności) — identyfikuje największą lukę wartości godziwej (Fair Value) w trakcie minionego okresu tradingowego. Często mówi się o instytucjonalnym Fair Value Gap, ponieważ te luki płynności są głównie dziełem instytucji.

FVG to nagłe zmiany ceny wynikające z braku płynności. Cena ma wtedy tendencję do skoku z poziomu początkowego do poziomu końcowego, tworząc „imbalance” (nierównowagę) w cenie.

Cena ma tendencję do wypełniania lub ponownego testowania strefy Fair Value Gap. Pozwalałoby to traderom zrozumieć, na jakim poziomie cenowym działali uczestnicy instytucjonalni. Strefa FVG to dość poważna koncepcja. Dostarcza wskazówek co do stref cenowych, w których złożono liczne zlecenia.

Na Tradingview istnieje wskaźnik, który wyróżnia na wykresie najbardziej istotny Fair Value Gap lub Imbalance i wykreśla przyszłe, przewidywane poziomy wsparcia i oporu na podstawie akcji cenowej ukształtowanej przy FVG. Super prosty, a przy tym skuteczny sposób na uzyskanie solidnych poziomów rynkowych, które działają jak magnes na cenę.

Oto inne wskaźniki, które wykrywają Imbalances. Widać tu wyraźnie, że wszystkie 3 użyte wskaźniki (FVG, Imbalance Detector, Price Imbalance) uwypuklają tę samą rzeczywistość, przedstawioną w inny sposób:

Liquidity Range Candle | świeca zakresu płynności

Świeca zakresu płynności to kolejna koncepcja tradingowa wykorzystywana przez dużych uczestników rynku, którzy sprawiają, że cena pozostaje wewnątrz określonej strefy rynkowej, tworząc w ten sposób wąską strefę konsolidacji. Gdy cena przebija „liquidity range”, na rynek napływa płynność. To łatwy sposób na przejęcie płynności retail traderów (drobnych traderów indywidualnych). Stop lossy zostają uruchomione, traderzy breakoutowi rzucają się na rynek, a traderzy instytucjonalni wchłaniają płynność.

Uwaga: jeśli nie widzisz płynności, stajesz się płynnością!

Przełamanie zakresu płynności to sygnał breakoutu, potencjalnej kontynuacji, retracementu lub odwrócenia. Zawsze wykorzystuj ten sygnał jako uzupełnienie globalnej analizy rynku i Price Action. Traderzy często zaznaczają też 3 poprzednie zakresy płynności i projektują je w przyszłość. Te puste strefy mogą działać jak przyszły magnes na cenę, a retest tych stref jest bardzo częsty. Ale jeśli dochodzi do przełamania powyżej/poniżej poprzedniego zakresu, może to być też oznaka zmiany trendu. Wiemy też, że te zakresy płynności były ważnymi poziomami dla uczestników instytucjonalnych, którzy mogą być skłonni akumulować lub dystrybuować więcej zleceń na tych poziomach (por. metoda Wyckoffa).

Kairos | definicja i interpretacja

Kairos: moment, w którym spełnione są warunki do podjęcia kluczowego działania; dogodna i decydująca chwila.

Przypomnijmy, że niepłynne rynki mogą stać się płynne, a płynne rynki mogą stać się niepłynne z powodu wielu różnych czynników. Kluczowe jest zrozumienie, że mamy do czynienia z dynamicznym rynkiem i że nawet takie czynniki jak pora dnia wpływają na płynność w zależności od aktywa.

Na przykład w przypadku Bitcoina wiemy, że weekendy są zwykle mniej płynne niż dni robocze. Wiemy też, że są momenty, w których płynność może wyparować, zarówno w dobrym, jak i złym kierunku. Jeśli pojawi się jakiś element FUD (Fear-Uncertainty-Doubt) i ludzie nagle staną się mniej zainteresowani kupnem, płynność po stronie kupna zniknie. Może to doprowadzić do gwałtownego spadku cen, ponieważ wszyscy sprzedający wyprzedają się w pustej księdze zleceń.

Można powiedzieć coś przeciwnego, jeśli rynek jest napędzany przez FOMO (Fear Of Missing Out = strach przed przegapieniem okazji do zysku) i wystrzeliwuje w górę, wtedy sprzedający przestają być zainteresowani aktualnymi cenami, a w miarę jak ich zlecenia znikają, kupujący gwałtownie windują ceny.

Dobry trader musi więc wyczulić się na Kairos: dzięki codziennej i systematycznej analizie Price Action musi w końcu wyczuć, jaki moment jest najbardziej dogodny do tradingu, i potrafić uniknąć tradowania dla samego tradowania, bo „umieć powstrzymać się od tradingu, to też trading”. Ta zasada dotyczy też płynności: nie ma tradu bez płynności.

Płynność | Wnioski

Nie byliśmy wyczerpujący, ale w tym wprowadzeniu staraliśmy się dokonać ogólnego przeglądu koncepcji płynności, bardzo szeroko wykorzystywanej w tradingu. Wszystkie opisane tu koncepcje, zwłaszcza FVG czy Block Order, nie pochodzą ode mnie. Jak wiesz, podstawą mojego tradingu jest studiowanie Price Action. Nie przeszkadza mi to jednak wykorzystywać niektórych koncepcji zaczerpniętych od ICT, które uważam za bardzo trafne do wyjaśniania pewnych aspektów rozwoju PA. Zresztą ICT nie wymyślił prochu — stworzył nowe słownictwo na bazie starszych koncepcji. Jego zasługą pozostaje może to, że je zsyntetyzował i usystematyzował. Płynność to jedna z najważniejszych rzeczy, które trzeba wziąć pod uwagę przed wejściem na rynek. Dobry trader musi umieć oceniać sygnały pokazujące zmiany w wymienianych wolumenach płynności i to, co oznaczają dla jego transakcji.