Zarządzanie ryzykiem w tradingu

Zarządzanie ryzykiem to temat często poruszany w książkach o tradingu i szkoleniach z tradingu, bo to temat drażliwy! Wdrożenie solidnej strategii tradingowej, wypracowanie własnej przewagi (edge) i regularne generowanie zysków to już zupełnie inny poziom!

Przeszedłem przez kilka likwidacji, pewnie już to wiesz, skoro mnie dziś czytasz. A to mimo że system tradingowy i plany tradingowe, które wdrożyłem, były dobre.

Wiedz, że materiałem źródłowym dla tego tekstu jest książka VAN THARPA: „Super Trader”. Mogę ją tylko polecić. Tutaj postaram się uprościć jej część, aby przedstawić ci ją w bardziej przystępny sposób.

Zarządzanie ryzykiem: definicja

Zarządzanie ryzykiem w przedsiębiorstwie

Każde przedsiębiorstwo musi zarządzać ryzykiem związanym ze swoją działalnością. Tak samo jest przy prowadzeniu działalności tradingowej. Musisz zidentyfikować ryzyka, które zagrażają prawidłowemu funkcjonowaniu twojej strategii, i ograniczyć ich skutki!

W świecie biznesu ocena ryzyka pojawia się głównie wtedy, gdy firma eksportuje działalność, by zaistnieć na rynkach zagranicznych. Przeprowadza się wówczas identyfikację rodzajów ryzyka oraz ich potencjalnych skutków: ryzyko polityczne, regulacyjne, ryzyko bezpieczeństwa, ryzyko finansowe itd.

Gdy identyfikacja i ocena ryzyka zostały już przeprowadzone, a potencjalne ryzyka jasno określone, firma dostosowuje swoją strategię, by osiągnąć optymalną redukcję ryzyka!

System zarządzania ryzykiem ma na celu podejmowanie środków kompensujących oraz reagowanie w sytuacjach kryzysowych: przewidywanie zmiany reżimu, zmiany przepisów, ataku na instalacje itd.

Czym jest zarządzanie ryzykiem w tradingu?

Zarządzanie ryzykiem w tradingu może wydawać się dużo prostsze, bo elementów, które trzeba wziąć pod uwagę, jest dużo mniej!

Moim zdaniem twoja analiza ryzyka powinna być stosunkowo prosta, bo gdy otwierasz pozycję krótko- lub średnioterminową, wszechobecnym ryzykiem jest unieważnienie twojego scenariusza. Trochę zbyt binarne jak na nasze czasy, prawda?!

Ocena ryzyka

Ryzyka związane z prawidłowym działaniem czy stabilnością platformy, z której korzystasz, nie mają tu nic do rzeczy! Rzecz jasna nigdy nie polecę ci wkładać wszystkie jajka do jednego koszyka, zwłaszcza po aferze FTX i po wszystkich giełdach, które upadły od początku ery BTC.

To powiedziawszy, gdy mówimy o zarządzaniu ryzykiem w tradingu, chodzi przede wszystkim o średnie ryzyko podejmowane przy każdej transakcji, wyrażone w procentach naszego kapitału lub kapitału przeznaczonego na trading!

Jako trader, oto lista ryzyk, które warto wziąć pod uwagę:

czy moja strategia tradingowa jest mniej czy bardziej ryzykowna

W konsekwencji, ile mogę stracić, nie nadwyrężając mojej siły ognia

Jaki jest mój ogólny stosunek do pieniędzy: ile mogę stracić, zanim odczuję psychologiczny dyskomfort w podejmowaniu decyzji?

Gdy już zidentyfikujesz ryzyka związane z twoją działalnością tradingową, możesz przejść do zdefiniowania swojej strategii zarządzania ryzykiem!

Zarządzanie ryzykiem: jaki ma sens na rynkach finansowych?!

Kiedy prowadzisz swoje stado, musisz zrozumieć, że prędzej czy później wilki spróbują cię zaatakować. Dlatego zawsze trzeba być czujnym i przewidywać każdy scenariusz, gdy ma się otwarte pozycje. Trzeba się też na to przygotować i wdrożyć odpowiednią metodę zarządzania ryzykiem, by odeprzeć każdy atak i stać się odpornym na przypadkowe zdarzenia losowe, a przynajmniej się do tego zbliżyć!

Jak już wspominałem. Zdarzyło mi się kilkukrotnie stracić cały albo prawie cały swój kapitał; PNL na poziomie -90% nie jest wcale zabawny.

Mówiąc o HODL, nie chodzi o to, żeby hodlować wbrew trendowi. Hodlowanie, moim zdaniem, oznacza kupno w odpowiednim momencie i trzymanie swoich coinów tak długo, jak trend jest wzrostowy. W ogóle nie trzeba przechodzić przez drawdown. ( Przypominam, że ten artykuł powstał 29/10/2021, czyli 3 lub 4 tygodnie przed ATH BTC )

Twoja cena i moment wejścia decydują o trendzie. Trend jest w rzeczywistości fazą cyklu rynkowego z punktu widzenia twojego wejścia. Wyjaśniam…

Jeśli kupiłeś kilka BTC po 100 dolarów, nie ma żadnego powodu, by zajmować się zarządzaniem ryzykiem, bo zidentyfikowane ryzyko jest niskie. Nie masz się czym martwić!

Ale jeśli kupiłeś swoje BTC po 40 lub 50 K, musisz działać konkretnie i czujnie, by podejmować spójne decyzje krótkoterminowe.

Jeśli zgadzasz się, że nie warto tracić od 80 do 90% swojego kapitału tylko w nadziei na zysk za 4 lata, to, co następuje, jest dla ciebie.

Teraz, gdy rozumiesz już problemy związane z zarządzaniem ryzykiem, zacznijmy …

1. Pamiętaj, że jeśli utrzymujesz pozycję ze stratą 80% przez 4 lub 5 lat, trzymasz aktywo, które prawdopodobnie nigdy nie stanie się rentowne.

> przykład kupujących XRP po 3,30 $ w 2017

2. Trzymasz aktywo, w przypadku którego zostaje ci już tylko nadzieja na powrót do progu rentowności

> nie sprzedane, nie stracone … ale też nie zarobione.

3. Tracisz czas i pieniądze, które mógłbyś zainwestować gdzie indziej.

To, co mówię, może wydawać się nieco surowe, ale taka jest rzeczywistość, a to wszystko dla twojego dobra!

Jeśli widziałeś już tabelę poniżej, wiesz, o czym mówię …

Oto tabela, która pokazuje, jaki wzrost jest potrzebny, by po stracie wrócić do progu rentowności / break even point.

Zarządzanie ryzykiem i utrata kapitału

Mówiąc prościej, jeśli spojrzeć na pierwszy wiersz, nie od razu łatwo to zrozumieć.

Natomiast jeśli rzucisz okiem na ostatni wiersz, od razu robi się jaśniej!

Krótko mówiąc, jeśli tracisz 90% swojego kapitału. Żeby odrobić tę stratę, będziesz musiał wypracować +900% wzrostu, zanim zaczniesz być na plusie …

Gdyby tak się stało, wyobrażasz sobie utracone zyski tylko dlatego, że nie kupiłeś w odpowiednim momencie?

Uniknięcie tego, co opisano powyżej, dzięki zrównoważonemu zarządzaniu ryzykiem, to pierwsza rzecz. Nigdy nie powtórzę tego dość; stawiając mało, dużo trudniej jest stracić dużo.

Dywersyfikacja, by zapewnić sobie dobre zarządzanie ryzykiem, to druga rzecz!

Na koniec upewnij się, że jedynym dobrym powodem ponoszenia strat jest zmiana trendu.

Gdy zmienia się trend, twoje transakcje zmieniają się razem z nim, to normalne!

Wyznaczaj punkty unieważnienia, stop lossy i rygorystycznie ich przestrzegaj.

Przypominam przy okazji, że punkt unieważnienia ustala się przed otwarciem transakcji i że nie należy go później modyfikować w nadziei na coś więcej. Trzymaj się swojego planu!

To lekcja, która może dużo kosztować, jeśli chce się nauczyć jej samodzielnie, więc bądź czujny!

Zarządzanie ryzykiem & trend

Trend wzrostowy definiuje się przez coraz wyższe szczyty i dołki. Natomiast trend spadkowy definiuje się przez coraz niższe szczyty i dołki.

Oto przykład zmiany trendu z 2 nowymi dołkami na wyższych poziomach.

Zobacz wykres bezpośrednio na TradingView | Kurs TradingView

Zarządzanie ryzykiem a handel w konsolidacji (range trading)

Gdy uprawiasz handel w konsolidacji, w gruncie rzeczy tradujesz „brak trendu”. Liczą się wtedy dwie rzeczy: skraj i środek konsolidacji.

Bardzo często, gdy jesteśmy w konsolidacji, większość daje się złapać w pułapkę, bo wydaje jej się, że wychodzi z konsolidacji, czy to górą, czy dołem; stąd waga określenia warunków rynkowych w twoim planie tradingowym.

Oto przykład konsolidacji

Zobacz wykres bezpośrednio na TradingView | Kurs TradingView

Patrząc na powyższy wykres, można stwierdzić, że:

1. Rynek zawsze tworzy jakąś strukturę, może nie zawsze jest to jasne czy łatwe do określenia, ale jest to niezaprzeczalne.
2. Utrzymywanie pozycji w kierunku przeciwnym do nowego trendu jest absurdalne
3. Trend odpowiada precyzyjnym kryteriom technicznym. Poszczególne trendy definiuje się odpowiednio przez coraz wyższe szczyty i coraz niższe dołki albo przez stabilny kanał.

Bez introspekcji nie ma postępu!

Larry Williams mawiał, że wcale nie trzeba kupować dołka i sprzedawać szczytu. Za to najważniejsze jest to, by wiedzieć, gdzie i kiedy wyjść!

Miej proszę na uwadze, że te zasady obowiązują zarówno dla wejść Long, jak i dla wejść Short. Przesłanki punktu wejścia zawsze powinny znajdować się na dołku lub szczycie. Dotyczy to zarówno wejść Long, jak i Short.

Konsolidację można zaobserwować na dowolnym interwale czasowym, czy to w sekundach, czy w miesiącach, ale i tak unikaj wchodzenia w środku konsolidacji …

Jak zarządzać swoją gotówką?

Gdy tradujesz, musisz określić jasny i precyzyjny risk management, czyli zarządzanie ryzykiem, by móc stosować swój plan, dlatego zawsze polecam ograniczać swoje transakcje do MAKSYMALNIE 3% kapitału.

Potem możesz dostosowywać to w zależności od ryzyka ponoszonego w każdej transakcji, ale nie przekraczaj 3%.

I teraz myślisz sobie: ale dlaczego mam ograniczać się do 3% swojego kapitału?!

Uwaga, to nie jest to, o co cię proszę. To, o co cię proszę, to ograniczenie ryzyka do 3% twojego kapitału na transakcję.

Wystarczy bowiem ustawiać swój stop loss zgodnie z tym ryzykiem 3%, mówiąc sobie „mogę” stracić maksymalnie 3% całego swojego kapitału na tej transakcji.

„Ryzyko definiuje się przez możliwą stratę, a nie przez zaangażowany kapitał!”

Rygorystycznie ustalone punkty wejścia i wyjścia pozwalają ryzykować mało, przy jednoczesnym utrzymaniu znaczących początkowych „stawek”.

Uwaga, twoje SL muszą też odpowiadać poziomom technicznym, to oczywiście nie zawsze będzie dokładnie 3%!

1. Jak dobrać wielkość pozycji i/lub dźwignię?
2. Dlaczego nie przekraczać 3% ryzyka na transakcję?

Wybór wielkości pozycji i twojego punktu unieważnienia zależy od poziomów, od których zmienia się trend, bo tradujesz zgodnie z kierunkiem trendu!

Trend się zmienia?

Wtedy twoja transakcja się kończy, chyba że przewidziałeś tę zmianę trendu.

Proste, prawda?!

Oczywiście twoje punkty unieważnienia zależą też od sposobu, w jaki interpretujesz rynek i trend.

Spróbujmy to wyjaśnić na przykładzie, który bardzo lubię; chodzi o „Fake Out”, czyli fałszywe wybicie. Lubię go bardzo, bo przez niego dużo straciłem…

Nie jestem ani pierwszym, ani ostatnim, kogo dotknęła klątwa „fake out”, dlatego nie traduję już wybić.

Jak często powtarzam, punkt wejścia powinien znajdować się na re-teście dawnego oporu!

Istnieje wiele sposobów ustawiania stop lossa w zależności od twojego stylu, ale bądź sprytny, gdy przychodzi co do czego. Bądź elastyczny ze swoim stopem lub punktami wejścia, nigdy nic nie wiadomo … Na rynku krypto zawsze może zdarzyć się flash crash!

Wiedz, że do wyznaczania moich punktów unieważnienia wolę poziomy horyzontalne.

Dlatego zazwyczaj wybieram swoje punkty unieważnienia na poprzednim oporze, na którym doszło do wybicia. Jeśli cena spada poniżej tego poziomu, moim zdaniem trend się zmienia; wybicie przestaje obowiązywać i wracamy do poprzedniej konsolidacji.

Wielkość pozycji | Definicja i obliczenia

x = % ryzyka ÷ dystans SL w %

1. Jeśli wchodzisz na rynek, miej pewność co do „dlaczego”

2. Jeśli znalazłeś KILKA dobrych powodów, z pewnością istnieje punkt, od którego te powody przestają być ważne; określ go wyraźnie na wykresach.

Każdej decyzji o wejściu w transakcję musi towarzyszyć plan wyjścia zarówno na wzrost, jak i na spadek!

1. Trading obejmuje pozycje długie i krótkie! Nie chodzi więc zawsze o sprzedaż.

2. Chodzi o wyjście z transakcji, które następuje w wyniku zmiany trendu.

3. Chodzi o skupienie się na fundamentach i Price Action, by osiągać prawdziwe zyski!

Co zrobić, jeśli trend się odwróci od poziomów, które wyznaczyłem?

Co zrobić, jeśli zauważę fałszywe wybicie w górę lub fałszywe wybicie w dół?

1. Fałszywe ruchy zdarzają się rzadziej niż ruchy organiczne. Tak często walczymy z fałszywymi ruchami, że zapominamy wykorzystać te, które są spójne.

2. Jeśli trend może się odwrócić, wejdź ponownie w spójny sposób, czyli zachowując swoje zwykłe zarządzanie ryzykiem.

Co wydaje ci się lepsze?

Wyjść z pozycji, ograniczyć straty i wejść ponownie w spójną pozycję?

CZY

Nie wyjść z pozycji i ( rozpaczliwie ) czekać na kolejną zmianę trendu?

To zależy od ciebie …

Zarządzanie ryzykiem: 10 praktycznych wskazówek

Sprowadzenie ryzyka ruiny do poziomu bliskiego zeru to ostateczny cel zarządzania ryzykiem!

1. Nigdy nie wchodź w transakcję, zanim nie będziesz wiedział, gdzie wyjdziesz, jeśli się mylisz.

> Na jakim poziomie cenowym ustawisz swój Stop Loss?!

2. Znajdź NAJPIERW ten poziom cenowy, który może dać ci ten punkt unieważnienia, a dopiero potem ustal wielkość swoich pozycji na podstawie tego poziomu cenowego i swojego zarządzania ryzykiem

> Gdy szacujemy swoje zarządzanie ryzykiem na 3%, to nie dlatego, że stawiamy 3% swojego kapitału na każdą transakcję, ale dlatego, że ryzykujemy 3% naszego kapitału na każdej transakcji!

Aby dalej pracować nad tym punktem, polecam ci moje darmowe szkolenie tradingowe na Youtube!

3. Skup się na kwocie kapitału, którą możesz stracić na transakcji, zanim w nią wejdziesz, a nie na zysku, który mógłbyś osiągnąć.

4. Strukturyzuj swoje transakcje za pomocą wielkości pozycji i stop lossów, aby nigdy nie stracić więcej niż 1 do 3% swojego kapitału na stratnej transakcji.

5. Nigdy nie narażaj swojego konta tradingowego na łączne ryzyko przekraczające 10% jednocześnie.

6. Zrozum naturę zmienności i dostosowuj wielkość swoich pozycji do zwiększonego ryzyka związanego ze skokami zmienności.

7. Nigdy, przenigdy, przenigdy nie wchodź od razu w nową transakcję po stratnej transakcji. To w końcu zniszczy twoje konto tradingowe, a ty skończysz, tradując w kontrtrendzie.

8. Wszystkie twoje transakcje muszą kończyć się w jeden z czterech następujących sposobów:

a/ mały zysk

b/ duży zysk, mała strata lub

c/ równowaga

d/ mała strata

e/ nie ma żadnego e!

Nie masz absolutnie żadnego prawa skończyć z dużą stratą, jeśli precyzyjnie zdefiniowałeś swój scenariusz unieważnienia, przestrzegałeś swojego zarządzania ryzykiem i twój Stop Loss został odpowiednio ustawiony. To byłoby nie do przyjęcia!

Zresztą wiedz, że pozbywając się dużych strat, wielkimi krokami zbliżasz się do sukcesu.

9. Bądź niesamowicie uparty w swoich zasadach zarządzania ryzykiem, nie ustępuj ani na krok. Jeśli nie stracisz gola, nie możesz przegrać, więc wzmocnij swoją obronę!

10. Przez większość czasu stopy kroczące ( trailing stop ) są bardzo opłacalne, gdy tradujesz zgodnie z trendem!

Nie pozbawiaj się tego, bo gdy tradujesz zgodnie z trendem, czasem może to zajść bardzo daleko, zwłaszcza w sektorze krypto.

Aby dowiedzieć się więcej o zarządzaniu ryzykiem, gorąco polecam mój pisemny poradnik!

Zarządzanie ryzykiem: 10 ogólnych wskazówek

1. „Reaguj na to, co się dzieje… a nie na to, co według ciebie się wydarzy”. – Doug Gregory

2. Na początku nie bój się przesadzać z zasadami, ale nie zapominaj, że zawsze pozostanie pewna doza niepewności.

3. Znajdź swój atut ( ten słynny edge ) nad innymi traderami.

4. Twój system tradingowy musi być zbudowany na wymiernych faktach, a nie na opiniach.

5. Analizuj Cenę ( Price Action ), a nie wiadomości.

6. Solidny system tradingowy musi być zaprojektowany albo tak, by mieć dużą część transakcji zyskownych, albo tak, by mieć duże zyski i liczne małe straty.

7. Zawieraj tylko transakcje, w których ryzyko i nagroda są przechylone na twoją korzyść.

> Trading nie jest grą losową! Jeśli masz dobre przeczucie, bo zaczynasz zdobywać doświadczenie, sprawdź je za pomocą swoich wskaźników zgodnie ze swoim systemem!

8. Odpowiedzią na pytanie „Jaki jest trend?” jest „Jaki jest twój interwał czasowy?”. – Richard Weissman.

Traduj przede wszystkim w kierunku trendu rynku na swoim interwale czasowym, dopóki się on nie odwróci.

Nie oznacza to, że nie możesz przewidywać odwrócenia trendu, ale zdarzają się one rzadko, więc się w tym nie zagub! Obstawianie odwrócenia ma sens tylko wtedy, gdy robi się to bardzo rzadko.

9. Wybieraj tylko wejścia, które dają realną przewagę nad innymi walorami, unikaj wpadania w szum rynkowy. Nie ograniczaj się do śledzenia zyskownego rynku, przyjrzyj się też najlepszym walorom do tradowania: najbardziej zmiennym, tym, których technologię czy zastosowanie doceniasz itd

10. Ustawiaj swój stop loss poza „szumem rynkowym”, tak by wybijało cię tylko wtedy, gdy na pewno się mylisz! Nie daj się polować, bądź sprytniejszy od tłumu!

Wskazówki bonusowe

1. Wyznaczaj swoje punkty wejścia zgodnie ze swoją strategią i swoim stylem
2. Wyznaczaj wyraźnie swoje punkty unieważnienia za pomocą stop lossów.
3. Wyznaczaj swoje cele i automatyzuj je tak samo jak swoje stop lossy.
4. Musisz zapisywać to wszystko w dzienniku tradingowym, by instynktownie rozumieć, co warto poprawić w przyszłości.

Podsumowanie

Wykresy mówią ci, kiedy słabną fundamenty. Niezależnie od twojego stylu i sposobu otwierania pozycji, musisz umieścić ochronę swojego kapitału, czyli zarządzanie ryzykiem, na absolutnym szczycie swoich priorytetów!

Im szybciej to zrozumiesz, tym swobodniej się poczujesz, tym większe zyski osiągniesz. Co więcej, aspekt emocjonalny staje się nieistotny!

Bądź ABSOLUTNIE pozbawiony emocji, gdy chodzi o ograniczanie strat, bo wyznaczyłeś konkretne punkty unieważnienia, które definiują zmianę trendu.

Jeśli spodobały ci się te treści i chcesz pójść dalej w nauce zarządzania ryzykiem, proponuję ci już teraz mój tutorial na Youtube!

A jeśli wciąż wątpisz w znaczenie tego tematu, pamiętaj, że nawet banki tego nie unikają: afera Kerviela kosztowała Société Générale 4,9 miliarda euro, bo zabrakło przestrzegania mechanizmów zabezpieczających.

Miłego oglądania!